سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح

| ورود به سامانه | ثبت نام

صفحه اصلی / اولین کنفرانس ملی علوم داده و اطلاعات مکانی

بررسی و ارزیابی تغییرات توزیع مکانی و زمانی دمای سطح زمین در کلان‌شهر تهران با استفاده از تصاویر ماهواره‌ای

نویسندگان :

حامد کاچار¹ مجید فخری² حکمت اله محمدخانلو³

1- دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی 2- دانشگاه عالی دفاع ملی 3- دانشگاه آزاد اسلامی شاهرود

کلمات کلیدی :

دمای سطح زمین، سنجش از دور حرارتی، تصاویر ماهواره ای Landsat

چکیده :

افزایش دمای محیط زیست شهری نسبت به محیط پیرامون آن، یکی از آثار توسعه و گسترش شهرها است که جزیره حرارتی نامیده می‌شود. پدیده جزیره حرارتی از ابعاد مختلف قابل بررسی است که یکی از مهم‌ترین آن‌ها تغییرات دمای سطح زمین در اثر وجود این پدیده می‌باشد. فناوری سنجش از دور، امکان پایش مکانی هم‌زمان این کمیت را در سطوح وسیع فراهم می‌آورد و سری زمانی تصاویر، پیکره پیوسته زمانی- مکانی این متغیر را تشکیل می‌دهد. چنین پیکره‌ی پیوسته‌ای، در اکثر مدلسازی‌های مرتبط با مدیریت و بهینه‌سازی توزیع و مصرف انرژی کاربرد دارد. در پژوهش حاضر، بمنظور بررسی و ارزیابی تغییرات توزیع مکانی و زمانی دمای سطح زمین در کلان‌شهر تهران، از تصاویر ماهواره‌ای Landsat7 و Landsat8 استفاده شد. جهت استخراج دمای سطح زمین از تصاویر ماهواره‌ای، روش آستانه‌‌ی NDVI بکار گرفته شد. سپس با استفاده از روش‌های آماری تغییرات توزیع مکانی و زمانی دمای سطح زمین طی بازه‌ی زمانی 1999 تا 2014 مورد بررسی و ارزیابی قرار گرفت. نتایج نشان می‌دهد که وسعت طبقه دمای بسیار کم و طبقه‌ی دمای متوسط، بین سال‌های 1999 تا 2014، به ترتیب به میزان54/0% و 67/5% کاهش یافته و مساحت طبقه‌ی دمای زیاد و طبقه‌ی دمای بسیار زیاد به ترتیب به میزان 68/3% و 38/0% افزایش یافته است. این نتایج نشان می‌دهد که مدل توزیع دمای سطحی کلان‌شهر تهران از یک روند افزایشی تبعیت نموده و سبب ازدیاد درصد مساحت سطوح گرم و کاهش درصد مساحت سطوح خنک شده و در نهایت این امر منجر به گسترش، بسط و توسعه جزایر حرارتی شده است. با ارزیابی شاخص شدت جزیره‌ی حرارتی بین سال‌های 1999 تا 2014، افزایش 03/0 مقدار شاخص شدت جزیره‌ی حرارتی در این بازه‌ی زمانی بیانگر این حقیقت است که علاوه بر افزایش دمای سطحی تهران و بالتبع آن گسترش و توسعه‌ی جزایر حرارتی، بر شدت جزایر حرارتی نیز افزوده شده است.